Nga Robert Martiko
ME RASTIN E DHËNIES SË ÇMIMIT NOBEL PËR SHKRIMTAREN NGA KOREJA E JUGUT, HAN KANG
Një nga sekretet e çmimeve Nobel lidhet me faktin se bota për shkrimtarët e mëdhenj nuk është përshkrim i një realiteti të jashtëm, sado mizor të ketë qenë.
Rëndësi të madhe në letërsi dhe arte ka pasqyrimi i luftës së shkrimtarit me vetë natyrën e tij njerëzore, diçka që është tabu në vendet e prapambetura.
Përveç kësaj, shkrimtari lufton me idenë e vdekjes që në vende si Shqipëria konsiderohet varr tokësor.
Krejt ndryshe, ideja e vdekjes për kulturën perëndimore është përjetësia, mënyra e vetme për t’i shpëtuar.
Kjo arrihet vetëm nëpërmjet të qenit krijues: në arte apo në jetë, për secilin.
Në planin antropologjik tejkalimi shpirtëror i vdekjes krijoi shoqëritë më të kulturuara në botë, ndërsa ideja e varrit tokësor të pamposhtur të traditës, prodhon veçse vëllavrasës të pambaruar në shekuj pa fund.
Këto gjëra elementare, fare të thjeshta, por me vlerë çliruese të jashtëzakonshme nuk u mësuan kurrë në shkollat shqiptare, prandaj shoqëria vuan dhe do të vuajë.
