Tirana Times 27 shtator 2026 — Eric P. Wendt, gjeneral-lejtnant në pension i Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara dhe ish-komandant i Shtabit të Operacioneve Speciale të NATO-s, ka marrë zyrtarisht detyrën si ambasadori i ri amerikan në Shqipëri, pasi i dorëzoi letrat kredenciale Presidentit Bajram Begaj.

Wendt i paraqiti kredencialet Presidentit Begaj të shtunën, më 26 shtator, në Presidencë, duke nisur zyrtarisht misionin e tij diplomatik në Tiranë. Në ceremoni ai shoqërohej nga bashkëshortja e tij, Katherine Wendt.

Presidenti Begaj i uroi ambasadorit të ri sukses në detyrë dhe rikonfirmoi angazhimin e Shqipërisë për forcimin e mëtejshëm të partneritetit strategjik me Shtetet e Bashkuara.

“Shtetet e Bashkuara mbeten një partner i pazëvendësueshëm për Shqipërinë, si për sigurinë, ashtu edhe për prosperitetin tonë,” deklaroi Begaj pas takimit.
Ambasada Amerikane në Tiranë bëri të ditur se Wendt dhe Begaj rikonfirmuan marrëdhëniet e forta mes dy vendeve dhe diskutuan mbi një sërë përparësish të përbashkëta, përfshirë bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes, rritjen ekonomike dhe luftën kundër grupeve kriminale transnacionale.
Ardhja e Wendt rikthen përfaqësimin amerikan në nivel ambasadori në Tiranë pas një periudhe të gjatë gjatë së cilës ambasada është drejtuar nga të ngarkuar me punë dhe përfaqësues të përkohshëm, pas përfundimit të mandatit të ish-ambasadores Yuri Kim në vitin 2023.
Emërimi i ambasadorit të ri vjen në një moment të veçantë për marrëdhëniet shqiptaro-amerikane. SHBA- të kanë luajtur një rol të rëndësishëm në disa prej kthesave më vendimtare të historisë moderne të Shqipërisë.
Albert Rakipi, ish-zëvendësministër i Punëve të Jashtme dhe kryetar i Institutit Shqiptar për Studime Ndërkombëtare, e sheh rolin historik të Shteteve të Bashkuara si shumë më të gjerë sesa marrëdhëniet diplomatike tradicionale mes dy vendeve.
“Pak vende i detyrohen Shteteve të Bashkuara aq sa Shqipëria në momentet vendimtare të historisë së tyre moderne. Presidenti Woodrow Wilson kundërshtoi copëtimin e Shqipërisë në një kohë kur fuqitë evropiane ishin të gatshme ta ndanin atë; Shtetet e Bashkuara mbështetën fuqishëm transformimin demokratik postkomunist të Shqipërisë dhe anëtarësimin e saj në NATO; ndërsa udhëheqja amerikane ishte vendimtare në ndërhyrjen e NATO-s në Kosovë dhe në rrugën drejt pavarësisë së Kosovës. Në Tiranë, në vitin 2007, Presidenti George W. Bush e bëri të qartë pa asnjë ekuivok qëndrimin amerikan: rezultati përfundimtar për Kosovën do të ishte pavarësia.”
Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara janë lidhur vazhdimisht me çështje themelore të shtetit shqiptar, sigurisë dhe orientimit të tij perëndimor. Kundërshtimi i Presidentit Wilson ndaj planeve që rrezikonin integritetin territorial të Shqipërisë pas Luftës së Parë Botërore mbetet një nga momentet më të rëndësishme në kujtesën historike shqiptare për Shtetet e Bashkuara.
Pas rënies së komunizmit, Uashingtoni mbështeti fuqishëm transformimin demokratik të Shqipërisë dhe integrimin e saj në strukturat euroatlantike. Anëtarësimi në NATO në vitin 2009 shënoi një nga arritjet më të rëndësishme të politikës së jashtme shqiptare pas vitit 1990 dhe e ankoroi përfundimisht vendin në arkitekturën perëndimore të sigurisë.
Kriza e Kosovës e forcoi edhe më tej këtë lidhje strategjike. Shtetet e Bashkuara luajtën një rol udhëheqës në ndërhyrjen e NATO-s në vitin 1999 dhe mbështetën më pas pavarësinë e Kosovës. Gjatë vizitës së tij në Tiranë në qershor 2007, Presidenti George W. Bush deklaroi publikisht se procesi për Kosovën duhej të përfundonte me pavarësinë e saj.
Ambasadori i ri mbërrin në Shqipëri me një përvojë të gjerë ushtarake, diplomatike dhe në fushën e sigurisë.
Ish-“Green Beret”, Wendt shërbeu për më shumë se 34 vjet në Ushtrinë amerikane dhe mbajti një sërë postesh të larta komanduese. Detyra e tij e fundit në uniformë ishte ajo e komandantit të Shtabit të Operacioneve Speciale të NATO-s, ku kishte përgjegjësi për forcat speciale të Aleancës, përfshirë bashkëpunimin me njësitë shqiptare.
Gjatë karrierës së tij ai ka shërbyer gjithashtu si shef shtabi i Komandës Amerikane të Paqësorit dhe si komandant i Qendrës dhe Shkollës së Luftës Speciale “John F. Kennedy” të Ushtrisë së SHBA-së.
Wendt ka punuar gjithashtu për dy vjet me Departamentin Amerikan të Shtetit në Ambasadën e SHBA-së në Jerusalem, ku drejtoi një koalicion prej tetë vendesh si Koordinator Amerikan i Sigurisë për Izraelin dhe Autoritetin Palestinez, duke raportuar drejtpërdrejt te Sekretari i Shtetit.
Lidhjet e tij me Shqipërinë nuk nisin me emërimin si ambasador. Gjatë shërbimit në NATO, Wendt ka punuar me drejtues të mbrojtjes dhe ushtarakë shqiptarë dhe ka pasur përgjegjësi që përfshinin edhe kontingjente shqiptare në misione ndërkombëtare.
Presidenti Donald Trump e nominoi Wendt në prill si ambasador të jashtëzakonshëm dhe fuqiplotë në Shqipëri. Senati amerikan e konfirmoi emërimin në gusht dhe më pas Wendt bëri betimin përpara se të udhëtonte drejt Tiranës.
Gjatë procesit të konfirmimit në Senat, ai renditi ndër përparësitë e tij forcimin e bashkëpunimit në fushën e sigurisë, luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar transnacional, sigurinë kibernetike dhe zgjerimin e marrëdhënieve ekonomike e tregtare. Ai e cilësoi Shqipërinë një partnere të fortë të Shteteve të Bashkuara dhe një aleate të rëndësishme në NATO, duke nënvizuar rëndësinë e bashkëpunimit dypalësh për sigurinë dhe stabilitetin rajonal.
Por ardhja e ambasadorit të ri përkon gjithashtu me një moment kur marrëdhëniet shqiptaro-amerikane përballen me pyetjen se si mund të evoluojnë përtej themeleve të tyre historike dhe si mund t’i përshtaten një realiteti të ri gjeopolitik.
Albert Rakipi thotë se faza e ardhshme e këtij partneriteti do të kërkojë më shumë sesa mbështetja te trashëgimia e së kaluarës.
“Marrëdhëniet shqiptaro-amerikane po hyjnë tani në një periudhë tranzicioni. Themelet historike të partneritetit mbeten jashtëzakonisht të forta, por vetëm historia nuk mjafton për të mbajtur gjallë një marrëdhënie strategjike. Shqipëria dhe Shtetet e Bashkuara kanë nevojë për ide të reja dhe për një partneritet më të pjekur, të bazuar jo në varësi, por në interesa strategjike të përbashkëta, institucione demokratike më të forta, bashkëpunim ekonomik dhe në aftësinë e Shqipërisë për të luajtur një rol domethënës në sigurinë dhe stabilitetin e Ballkanit Perëndimor.”
Marrëdhëniet ekonomike mbeten një nga fushat më pak të zhvilluara të partneritetit, sidomos në krahasim me thellësinë e lidhjeve politike, diplomatike dhe ushtarake. Roli i Shqipërisë në Ballkanin Perëndimor, forcimi i institucioneve demokratike dhe zgjerimi i bashkëpunimit ekonomik pritet të jenë ndër elementet kryesore që do të përcaktojnë përmbajtjen e marrëdhënieve shqiptaro-amerikane në vitet e ardhshme.
Wendt ka përfunduar studimet bachelor në Universitetin e Kalifornisë, Santa Barbara, dhe studimet master në Naval Postgraduate School në Monterey të Kalifornisë. Pas largimit nga shërbimi aktiv, ai ka dhënë mësim për komandim dhe lidership në Naval Postgraduate School.
Ai flet arabisht dhe koreanisht dhe është nderuar me një sërë dekoratash të larta ushtarake dhe civile, përfshirë Defense Distinguished Service Medal, Distinguished Service Medal, Bronze Star Medal dhe Superior Honor Award të Departamentit Amerikan të Shtetit.
Wendt nis kështu misionin e tij në Tiranë me një përvojë të gjatë në NATO, në operacionet shumëkombëshe të sigurisë dhe në diplomaci, në një kohë kur Tirana dhe Uashingtoni duhet të përcaktojnë jo vetëm vazhdimësinë, por edhe përmbajtjen e re të një prej partneriteteve më të rëndësishme ndërkombëtare të Shqipërisë.

/Tirana Times
www.tiranatimes.com