Nga Ambasador Arben Cici

Ka disa ditë në historinë e një kombi që nuk maten me orët që zgjasin, por me gjurmët që lënë pas. Për mua, 10 qershori i vitit 2007 mbetet pikërisht një nga ato ditë. Një ditë që filloi si një sfidë diplomatike protokollare e jashtëzakonshme dhe përfundoi si një kapitull i ri në historinë moderne të Shqipërisë.

Në atë kohë isha Drejtor i Protokollit të Shtetit dhe mbaja mbi supe një nga përgjegjësitë më të mëdha që mund t’i besohej një zyrtari shqiptar: organizimin e vizitës së parë në histori të një Presidenti të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Shqipëri. Sot, pas shumë vitesh shërbimi diplomatik dhe përvoje akademike, vazhdoj ta kujtoj atë ditë me të njëjtin emocion, sepse nuk ishte thjesht një vizitë shtetërore. Ishte një moment kur Shqipëria, për disa orë, u vendos në qendër të hartës politike të botës.

Përgatitjet nisën shumë kohë përpara se rrotat e avionit presidencial Air Force One të preknin pistën e aeroportit të Rinasit. E gjithë makina shtetërore u vu në lëvizje. Kabineti i presidentit dhe kryeministrit, ministra, zëvendësministra, drejtues institucionesh, ekspertë të sigurisë, diplomatë dhe specialistë të protokollit diplomatik punuan me një përkushtim të jashtëzakonshëm. Çdo detaj kishte rëndësi. Çdo element, sado i vogël të dukej, duhej të funksiononte me saktësi absolute.

Në ato javë intensive kuptova më mirë se kurrë se një vizitë e këtij niveli nuk është vetëm çështje ceremonie diplomatike shtetërore. Ajo është një provë e aftësisë së shtetit për të vepruar si një organizëm i vetëm. Gjithçka duhej të kishte të njëjtin ritëm, të njëjtën frymëmarrje dhe të njëjtën energji. Kur Presidenti i Shteteve të Bashkuara zbret në tokën tënde, nuk ka vend për improvizime. Nuk ka kohë për korrigjime.

Një nga elementët simbolikë që më ka mbetur në kujtesë ishte krijimi i logos së veçantë të vizitës. Flamuri shqiptar dhe ai amerikan bashkoheshin në një valëzim ngjyrash që simbolizonte një partneritet të ndërtuar mbi besimin dhe historinë. Nën të shkruhej mesazhi: “Proud to be Partners” – “Krenarë për Partneritetin”. Në atë kohë nuk ishte thjesht një slogan. Ishte përmbledhja e një marrëdhënieje që shqiptarët e kishin ndërtuar me Amerikën në zemrat e tyre prej më shumë se një shekulli.

Por rëndësia e asaj vizite shtrihej shumë përtej ceremonisë.

Nëse do të më duhej ta përkufizoja sot me një fjali, do të thosha se vizita e Presidentit George W. Bush ishte ngjarja më e rëndësishme diplomatike në historinë e shtetit shqiptar pas rënies së komunizmit.

Për herë të parë, lideri i vendit më të fuqishëm të botës vinte në Tiranë jo vetëm për të takuar drejtuesit e Shqipërisë dhe ata të rajonit (Kryeministrat e Kroacisë dhe Maqedonisë së Veriut) , por për të përcjellë një mesazh të qartë politik për shqiptarët, për Ballkanin dhe për aleatët euroatlantikë.

Në ato orë, Shqipëria nuk ishte më një vend i vogël në periferi të Evropës. Ajo u bë një partner strategjik, një faktor stabiliteti dhe një histori suksesi që po ndiqej nga e gjithë bota.

Mediat ndërkombëtare transmetonin pamjet nga Tirana, nga Rinasi, nga Fushë-Kruja. Për herë të parë, emri i Shqipërisë po përmendej në ekranet globale jo për krizë, konflikt apo varfëri, por si shembull i një kombi që po ecte me vendosmëri drejt NATO-s dhe integrimit euroatlantik.

Mesazhet politike të Presidentit Bush kishin një peshë të jashtëzakonshme.

Ato forcuan bindjen se Shqipëria ishte në rrugën e duhur dhe se e ardhmja e saj euroatlantike nuk ishte më një aspiratë e largët, por një objektiv i prekshëm. Në të njëjtën kohë, ato i dhanë shqiptarëve një siguri të re për të ardhmen e Kosovës, e cila pak muaj më vonë do të hynte në fazën vendimtare drejt pavarësisë.

Nga këndvështrimi rajonal, vizita ishte një sinjal i fuqishëm stabiliteti. Ballkani, i cili për dekada kishte qenë sinonim i tensioneve dhe konflikteve, po merrte një mesazh të ri: e ardhmja e rajonit duhej të ndërtohej mbi partneritetin, demokracinë dhe integrimin.

Sigurisht, një vizitë e Presidentit amerikan është gjithmonë një operacion i jashtëzakonshëm sigurie. Ekipet amerikane mbërritën në Shqipëri javë përpara vizitës dhe bashkëpunimi me strukturat shqiptare ishte shembullor. Profesionalizmi i tyre dhe përkushtimi i institucioneve tona krijuan kushtet që gjithçka të zhvillohej pa asnjë incident.

Megjithatë, asnjë planifikim nuk mund të parashikonte plotësisht atë që ndodhi në Fushë-Krujë.
Aty pashë diçka që rrallë ndodh në diplomaci.

Presidenti Bush vendosi të dilte nga skenari i parashikuar. Përballë entuziazmit të jashtëzakonshëm të njerëzve që brohorisnin emrin e tij, të Amerikës dhe të Kosovës, ai kërkoi të afrohej pranë tyre. Për specialistët e sigurisë kjo ishte një sfidë e menjëhershme. Për shqiptarët ishte një moment historie.

Pamjet e Presidentit amerikan mes qytetarëve shqiptarë bënë xhiron e botës. Ishte një skenë e pazakontë, pothuajse e paimagjinueshme për standardet e sigurisë presidenciale amerikane. Por ishte gjithashtu një dëshmi e fuqisë së lidhjes emocionale që ekzistonte mes shqiptarëve dhe Shteteve të Bashkuara.

Ndoshta ky ishte edhe momenti më domethënës i gjithë vizitës.

Në shumë vende të botës, presidentët amerikanë priten me protesta, tensione apo kundërshti. Në Shqipëri, George W. Bush u prit si mik, si aleat dhe, në një farë mënyre, si një figurë historike e lidhur me aspiratat e shqiptarëve për liri dhe siguri.

Edhe sot kujtoj peshën e emocionit të çastit kur, së bashku me Ambasadoren amerikane në Tiranë Marcie Ries, ngjita shkallët e Air Force One për të përshëndetur Presidentin dhe Zonjën e Parë Laura Bush. Madhështia e avionit presidencial ishte imponuese, por ajo që më la më shumë përshtypje ishte thjeshtësia njerëzore e çiftit presidencial. Miqësia dhe ngrohtësia që ata shfaqën gjatë gjithë vizitës krijuan një atmosferë të veçantë, e cila u reflektua tek çdo pjesëmarrës.

Në fund të ditës, kur autokolona presidenciale u nis drejt aeroportit për t’u larguar nga Shqipëria, ndjeva se kishim përjetuar diçka shumë më të madhe se një vizitë shtetërore.
Historia do ta vërtetonte këtë.

Vetëm dy vjet më vonë, Shqipëria u bë anëtare e NATO-s. Pak muaj pas vizitës, Kosova shpalli pavarësinë. Shqipëria fitoi më shumë besueshmëri ndërkombëtare dhe avancoi më tej në rrugën e saj evropiane.

Prandaj, kur sot rikthehem me mendje te 10 qershori 2007, nuk kujtoj vetëm një sukses organizativ apo kulmin e një protokolli diplomatik. Kujtoj ditën kur Shqipëria i tregoi botës fytyrën e saj më të mirë. Ditën kur miqësia shqiptaro-amerikane mori formën më të dukshme në historinë e saj. Ditën kur shpresa e një kombi u shndërrua në besim.

Dhe kjo është arsyeja pse vizita e Presidentit George W. Bush mbetet jo vetëm një kujtim personal, por një nga momentet më të rëndësishme të historisë së diplomacisë moderne shqiptare.