Tirana Times, 28 maj 2026 – Rëndësia, thellësia dhe kompleksiteti i marrëdhënieve midis Shqipërisë dhe Italisë nuk mund të mbivlerësohen kurrë. Pak më shumë se një vit pasi mori postin diplomatik të Ambasadorit të Italisë në Shqipëri, kryeredaktorja e Tirana Times, Jerina Zaloshnja, zhvilloi këtë intervistë me ambasadorin Marco Alberti mbi shtyllat e reja që po zhvillohen me shpejtësi në marrëdhëniet dypalëshe dhe sfidat që na pret e ardhmja.

Shkëlqesia Juaj, ka kaluar pak më shumë se një vit që kur keni marrë postin tuaj diplomatik në Shqipëri. A mendoni se keni gjetur një shtëpi të dytë këtu?

Pjesërisht, po. Diplomatët janë nomadë profesionistë, me shumë “shtëpi”. Ata vijnë e shkojnë, gjithmonë gati për t’u larguar. Megjithatë, nuk është e vërtetë që diplomatët bëhen më pak të lidhur me një vend sepse e dinë se do të duhet të largohen. Përkundrazi, ata ndiejnë më shumë dashuri, pasi e pranojnë se në çdo vend dhe në çdo përvojë, ka diçka pasuruese.

Gjatë këtij viti intensiv, cilat momente kyçe do të theksonit në zhvillimin e marrëdhënieve dypalëshe midis Italisë dhe Shqipërisë?

E kam thënë shpesh, sepse e besoj vërtet: sfida e përbashkët për Italinë dhe Shqipërinë është transformimi i miqësisë së tyre në një partneritet strategjik. Marrëdhënia jonë dypalëshe pasqyron një mori perspektivash të reja dhe mund të lulëzojë në një sërë rrugësh premtuese. Zgjedhja e asaj që duhet bërë – dhe çfarë nuk duhet bërë – është përkufizimi themelor i strategjisë. Kur erdha këtu vitin e kaluar, pyeta veten: “Cili është thelbi këtu?” U përgjigja, para së gjithash, se nevojitej një Samit ndërqeveritar, për të konsoliduar marrëdhëniet tona dhe për të shoqëruar Shqipërinë në negociatat e pranimit në BE: Samiti u mbajt në Romë në nëntor, në nivelin më të lartë institucional. Ne nuk kishim një marrëveshje G2G: ajo u nënshkrua, së bashku me 16 marrëveshje të tjera në fusha strategjike. Një Bankë Shqiptare për Zhvillim ishte e nevojshme: ajo tani ekziston, e krijuar edhe me mbështetjen e CDP-së. Në terma ekonomikë, krahasuar me të kaluarën, Italia duhej të kalonte nga një prani “me intensitet pune” në një prani më “me intensitet kapitali” dhe “të orientuar drejt inovacionit”. Kjo është qasja e re drejt së cilës kemi punuar.

Ju keni qenë një mbështetës i fortë i shtyllës ekonomike të diplomacisë dhe pjesa më e madhe e angazhimit tuaj në Shqipëri është përqendruar në forcimin e lidhjeve ekonomike. Si do ta vlerësonit progresin e arritur deri më tani?

Kur mora detyrën në vitin 2025, më dhanë statistika që thoshin se në Shqipëri operonin 2,600 kompani italiane. Megjithatë, kuptova se të gjitha ishin të vogla ose shumë të vogla. Nga njëra anë, ne kemi vazhduar të mbështesim ndërkombëtarizimin e tyre në Shqipëri, sepse këto janë një nxitës kyç i zhvillimit. Nga ana tjetër, fytyra e re e Italisë korporative italiane në këtë vend duhej të përfshinte edhe industrinë e rëndë, tranzicionin energjetik, teknologjinë dixhitale dhe shërbimet me vlerë të lartë të shtuar. Kjo është arsyeja pse ne punuam për të sjellë një mori kompanish të mëdha italiane në Shqipëri, lojtarë globalë aktivë në këta sektorë kyç. Disa kanë mbërritur tashmë, të tjerët do të zbarkojnë së shpejti. Prania e tyre, për sa i përket diplomacisë ekonomike, është një lojë fitimprurëse për të dyja palët: do të forcojë ndërkombëtarizimin e kompanive në një kohë pasigurie gjeopolitike dhe gjeoekonomike; do ta bëjë pozicionimin e Italisë në Shqipëri më të fortë, strategjik dhe efektiv; Kjo do ta ndihmojë Shqipërinë të rrisë profilin e saj (përfshirë atë ndërkombëtarisht) në fusha të tilla me vlerë të shtuar. Për shembull, sipërmarrja e përbashkët Fincantieri-Kayo, e nënshkruar së fundmi, do të ndihmojë në modernizimin e një anijeje në kantier dhe kapacitetin mbrojtës detar të Shqipërisë, në kuadrin e NATO-s. Në të njëjtën kohë, do të krijojë qindra vende të reja pune, duke ndihmuar në mbajtjen e talenteve në Shqipëri. Së fundmi, kjo sipërmarrje e përbashkët do t’i ofrojë Fincantieri-t kapacitet shtesë ndërtimi anijesh, për të përmbushur porosi nga e gjithë bota. Ky është një hap në përputhje me një strategji të re pune: jo vetëm “Italia në Shqipëri”, por “Italia me Shqipërinë”. Rruga është e gjatë, por ne jemi të kënaqur me rezultatet e arritura në punën e këtij viti.

Dy kryeministrat, Edi Rama dhe Giorgia Meloni, kanë kultivuar një marrëdhënie miqësore dhe shumë bashkëpunuese, të shënuar nga një raport personal pozitiv. Si ka ndikuar kjo dinamikë në marrëdhëniet institucionale midis dy vendeve?

Miqësia midis lidershipeve nxit marrëdhëniet dypalëshe dhe i bën ato më të lehta. Diplomacia punon për të kanalizuar miqësinë drejt projekteve të përbashkëta, duke forcuar si lidhjen ashtu edhe projektet.

Marrëdhëniet dypalëshe janë gjithashtu të rrënjosura thellë në lidhjet e forta njerëz-me-njerëz, të reflektuara në shkëmbimin kulturor, arsimin dhe ndërveprimet e vazhdueshme midis shoqërive tona. Si e formëson dhe frymëzon ky dimension punën tuaj të përditshme diplomatike?

Faktori njerëzor është në zemër të marrëdhënies Itali-Shqipëri. Lidhjet tona nuk ndërtohen vetëm mbi afërsinë gjeografike ose interesat strategjike, por mbi dekada të ndërveprimit të përditshëm midis njerëzve, të cilat janë ende gjallë. Ne kemi qindra të rinj italianë që studiojnë në Shqipëri dhe mijëra studentë shqiptarë në Itali. Ne kemi misione arkeologjike, rezidenca artistësh dhe shkëmbime kulturore të të gjitha llojeve. Për më tepër, mendoj se italianët janë turistët më të shumtë, ose një nga më të shumtët, në Shqipëri. E gjithë kjo ndihmon në forcimin e marrëdhënieve institucionale. Ambasada beson në këtë aspekt të diplomacisë. Për këtë arsye, në rrjetet tona sociale ndajmë historitë interesante të shqiptarëve me lidhje me Italinë, ose që jetuan në Itali dhe më pas u kthyen këtu: sipërmarrës, artistë, shefa kuzhine, shkencëtarë.

Së fundmi, për aq sa mund të ndani, cilat janë prioritetet tuaja për vitet e ardhshme? Cilat fusha bashkëpunimi duhet të presim të zhvillohen më tej midis Italisë dhe Shqipërisë?

Së pari, shoqërimi i Shqipërisë në rrugën e saj drejt anëtarësimit në BE: ne jemi këtu për të mbështetur reformat e kërkuara. Së dyti: zbatimi i marrëveshjeve të arritura në Romë nëntorin e kaluar, që është një mënyrë pragmatike për të ndihmuar Shqipërinë të përshpejtojë modernizimin e saj. Së treti: në pesë vitet e ardhshme, 2025-2030, do të doja të trefishoja investimet e huaja italiane të bëra në Shqipëri në njëzet e pesë vitet e mëparshme, domethënë 2000-2025. Një forum i madh biznesi Itali-Shqipëri është në përgatitje me AIDA-n (shpresojmë të mbahet në vjeshtën e vitit 2026). Së katërti: puna për të çuar përpara Korridorin VIII: ky është një ndërrues gjeopolitik i aftë të gjenerojë stabilitet dhe vlerë ekonomike afatgjatë në Ballkan, duke ofruar shumë mundësi biznesi. Italia është e angazhuar për të nxitur zbatimin e Korridorit dhe projekteve përgjatë këtij aksi.

——-
Publikuar në gazetën “Tirana Times”