Autoriteti për Informimin mbi Dokumentet e ish-Sigurimit të Shtetit (AIDSSH), në bashkëpunim me Ministrinë e Turizmit, Kulturës dhe Sportit dhe Fondacionin “Besa”, organizoi Klubin e Librit “Mësojmë nga e kaluara”, me diskutimin e romanit “Rrufeja në shtëpinë e mikpritësit” të shkrimtarit Marçel Hila, në kuadër të Ditës Ndërkombëtare të Përkujtimit të Holokaustit.

Në aktivitet morën pjesë mësues të historisë dhe edukimit qytetar, studentë të masterit “Mësues në Histori”, pedagogë, përfaqësues të institucionit, gazetarë dhe studiues të fushës së historisë dhe kujtesës. Diskutimet u fokusuan te kujtesa historike, edukimi qytetar dhe përgjegjësia morale e shoqërisë.

Kryetarja e Autoritetit, dr. Gentiana Sula, theksoi rëndësinë e kujtesës aktive dhe rolin e saj në edukimin qytetar.

“Dita Ndërkombëtare e Përkujtimit të Holokaustit nuk është thjesht një datë kalendarike, por një provë morale për shoqëritë dhe një thirrje për kujtesë aktive. Shqipëria, në një Evropë të përkulur nga frika dhe urrejtja racore, vendosi njeriun mbi politikën dhe jetën mbi urdhrin. Rezultati është i pakontestueshëm: Shqipëria është i vetmi vend në Evropë që doli nga Lufta e Dytë Botërore me më shumë hebrenj të shpëtuar sesa kishte përpara luftës. Kjo nuk ishte rastësi, por kulturë morale dhe zgjedhje njerëzore – ishte Besa”, tha Sula.

Drejtori ekzekutiv i Fondacionit “Besa”, Albi Greva, vlerësoi bashkëpunimin me Autoritetin e Dosjeve dhe nënvizoi rëndësinë e edukimit mbi Holokaustin dhe historinë e shpëtimit të hebrenjve.

“Ky muze do të dokumentojë dhe përcjellë ndër breza historinë e mikpritjes, solidaritetit dhe shpëtimit të hebrenjve në Shqipëri, jo si narrativë mitizuese, por si dëshmi të bazuar në fakte, dokumente dhe histori njerëzore. Ruajtja dhe transmetimi i kësaj historie është një mënyrë për të ndërtuar rezistencë shoqërore ndaj ideologjive të urrejtjes dhe për të forcuar kulturën e bashkëjetesës”, tha Greva.

Ndërsa Skënder Vrioni, anëtar i Autoritetit, vuri në dukje rolin e veçantë të qytetit të Beratit dhe komunitetit të tij në strehimin e hebrenjve gjatë Luftës së Dytë Botërore, duke përmendur veprën heroike të Kadri Cakranit.

“Kadri Cakrani udhëhoqi mbrojtjen dhe shpëtimin e qindra hebrenjve në qytetin e Beratit, duke rrezikuar jetën e tij dhe të familjes. Berati u shndërrua në një strehë shpëtimi në një nga periudhat më të errëta të historisë evropiane. Sot, Kadri Cakrani nderohet ndërkombëtarisht si simbol i besës dhe solidaritetit shqiptar”, u shpreh Vrioni.

Autori Marçel Hila prezantoi librin “Rrufeja në shtëpinë e mikpritësit”, që sjell histori konkrete dhe dëshmi njerëzore të familjeve hebreje të strehuara në Shqipëri, ndërsa gazetarja Monika Stafa, autore e librit “Hebrenjtë në Shqipëri”, theksoi se bashkëjetesa mes hebrenjve dhe shqiptarëve nuk ishte rastësore, por e ndërtuar mbi vlera të thella si mikpritja, toleranca dhe respekti për tjetrin.

Simon Mirakaj, ish-i përndjekur politik dhe ish-anëtar i Autoritetit, shtoi se aktet pozitive të administratës shqiptare gjatë luftës për shpëtimin e hebrenjve janë një mësim i rëndësishëm për brezat e rinj: “Kjo datë na vë përballë kujtesës historike dhe ideologjive të çmendura që plagosën hebrenjtë dhe mbarë njerëzimin. Akti i Kadri Cakranit, që strehoi rreth 200 hebrenj, si dhe kontributi i Kolë Bibë Mirakës, Mustafa Krujës, Eqerem Bej Libohovës dhe Zef Kadarjes, dëshmojnë guximin dhe përgjegjësinë morale të shqiptarëve”, tha Mirakaj.

Diskutimi në klubin e librit nxiti reflektime mbi mënyrat se si letërsia, dëshmitë personale dhe dokumentet arkivore mund të përdoren si mjete edukative për të nxitur mendimin kritik dhe për të shmangur banalizimin e së shkuarës.

Në përfundim u theksua se Klubi i Librit “Mësojmë nga e kaluara” synon të lidhë letërsinë me historinë, arkivat me edukimin qytetar dhe përkujtimin me përgjegjësinë, duke e kthyer kujtesën e Holokaustit në një instrument aktiv për formimin e brezave të rinj dhe ndërtimin e një shoqërie më humane dhe më të ndërgjegjshme.