Nga Dr. Marsela Musabelliu

Drejtore Ekzekutive e Institutit të Studimeve të Globalizimit (AIGS)

Në romanin e famshëm “Gjuetari i Balonave” nga Khaled Hosseini thuhet “Ekziston vetëm një mëkat, vetëm një. Dhe ai është vjedhja. Çdo mëkat tjetër është një variant i vjedhjes…..Kur thua një gënjeshtër, i vjedh dikujt të drejtën për të vërtetën. Kur mashtron, i vjedh të drejtën për drejtësi… nuk ka akt më të mjerueshëm se vjedhja.” Vjedhja me letra shtetërore është shkalla industriale e këtij mëkati – ndryshe korrupsioni. Asnjë shtet dhe asnjë vend nuk është imun nga korrupsioni, por shkalla dhe përhapja e tij formësojnë fatin e një vendi.

Në Kinë që prej vitit 2013, fushata kundër korrupsionit e udhëhequr nga Xi Jinping është aplikuar nga autoritetet kineze si një shtyllë themelore e qeverisjes në Epokën e Re. Në qendër të kësaj fushate qëndron parimi i goditjes së njëkohshme të “tigrave dhe mizave”, një formulë që në diskursin zyrtar nënkupton luftën pa kompromis kundër korrupsionit në të gjitha nivelet e Partisë dhe të shtetit. “Tigrat” i referohen zyrtarëve të lartë, me pushtet dhe ndikim të madh, ndërsa “mizave” u përkasin shkeljet e përditshme të zyrtarëve të niveleve të ulëta, të cilat prekin në përditshmëri interesat e qytetarëve. Ndëshkimi ka për qëllim të forcojë autoritetin dhe besueshmërinë e lidershipit, dhe të rrisë ndjenjën e drejtësisë sociale. Në këtë mënyrë, fushata kundër korrupsionit paraqitet jo si një veprim i përkohshëm, por si një proces i vazhdueshëm dhe i institucionalizuar.

Lufta kundër korrupsionit do të jetë e pamëshirshme, e shprehur në fjalët e Xi, “Për sa kohë që ekzistojnë ende bazat dhe kushtet për korrupsion, lufta kundër tij nuk duhet të ndalet kurrë, as për një minutë. Ne duhet të përparojmë strategjinë e integruar për të siguruar që zyrtarët të mos kenë guximin, mundësinë ose dëshirën për t’u korruptuar, dhe të ndjekim një qasje me zero tolerancë kundër korrupsionit dhe sjelljes së keqe.”

Retrospektivë e përpjekjeve antikorrupsion në Kinë

Një ekspozitë për historinë e luftës kundër korrupsionit të Partisë Komuniste të Kinës/Foto nga VCG

Fushata kundër korrupsionit e ideuar dhe e drejtuar nga vetë Xi Jinping paraqitet si një akt strategjik dhe afatgjatë për forcimin e Partisë Komuniste të Kinës (PKK), rrjedhimisht të qeverisjes së vendit. Pasi Xi mori rolin e Sekretarit të Përgjithshëm të PKK-së në Kongresin e 18-të Kombëtar në nëntor 2012 dhe zyrtarisht në fillim të vitit 2013, ai theksoi urgjencën e luftimit të korrupsionit në të gjitha nivelet brenda PKK-së dhe qeverisë, duke e quajtur atë thelbësor për arritjen e objektivave më të gjera politike të “Ëndrrës Kineze” të përtëritjes kombëtare.

Që më 22 janar 2013, media raportoi se Xi, në Sesionin e Dytë Plenar të Komisionit të 18-të Qendror për Inspektimin e Disiplinës, i nxiti anëtarët e Partisë t’u përmbahen parimeve udhëzuese të përcaktuara, të unifikojnë mendimet me veprimet dhe të shtyjnë më tej punën e përmirësimit të sjelljes së PKK-së dhe antikorrupsionit. Ky fjalim vendosi tonin për atë që në Kinë përshkruhet si një luftë të vazhdueshme dhe të institucionalizuar kundër sjelljes korruptive që minon besimin publik dhe legjitimitetin qeverisës të PKK-së.

Në fillim të vitit 2013, Xi Jinping shpalli “Rregulloren me Tetë Pika” për të frenuar tepricën burokratike, për të çrrënjosur banketet publike, udhëtimet luksoze dhe shpenzimet e panevojshme midis zyrtarëve, etj. Vendimi jo vetëm që është bërë një “shenjë dalluese” e përpjekjeve të PKK-së për të përmirësuar sjelljen e zyrtarëve, por ka shërbyer edhe si një urdhër mobilizimi për njerëzit me pushtet politik. Deri në fund të vitit 2013 mijëra anëtarë të Partisë ishin sanksionuar sipas rregullores, duke përforcuar theksin e hershëm të fushatës në reformat disiplinore.

Fushata kundër korrupsionit u zgjerua me shpejtësi në inspektime sistematike në provinca dhe ministri. Raportimet zyrtare kineze theksojnë se në fillim të kësaj faze fushata nuk bëri dallim midis “tigrave” të rangut të lartë dhe “mizave” të nivelit të ulët, duke pohuar në vend të kësaj se të gjitha format e korrupsionit duhet të përballen në mënyrë gjithëpërfshirëse për të rivendosur disiplinën.

Deri në mesin e vitit 2014, fushata kishte arritur një intensitet të ri. Me shënjestrimin e figurave të larta ushtarake dhe politike, këto veprime u panë si historike, duke demonstruar se asnjë zyrtar, pavarësisht gradës, nuk është mbi standardet disiplinore.

Ndërsa fushata përparoi në vitet 2015 dhe 2016, institucionet përgjegjëse për mbikëqyrjen po forcoheshin. Në këtë kohë, vihet re se puna e fushatës shtrihej në komitetet provinciale, ndërmarrjet shtetërore dhe inspektimet që çrrënjosën korrupsionin në nivele të ndryshme.

Deri në vitin 2020, autoritetet kineze theksuan përpjekjet për të “gjurmuar” rastet e korrupsionit përgjatë dekadave në rajone të caktuara, duke reflektuar një angazhim të thelluar për llogaridhënie. Kjo qasje u pa si sigurim i drejtësisë në fushatën kundër korrupsionit, ndërsa Kina i afrohej momenteve të rëndësishme politike, siç është Kongresi i 20-të Kombëtar i PKK-së.

Në janar 2025, fjalimet e Xi Jinping në Sesionin e Katërt Plenar të Komisionit të 20-të Qendror të PKK-së për Inspektimin Disiplinor, përsëritën se lufta kundër korrupsionit është një betejë e ashpër dhe afatgjatë që nuk duhet të ndalet.

Viti 2026 dhe lufta kundër korrupsionit

Plenumi i pestë i Komitetit të 20-të Qendror të Partisë Komuniste të Kinës për Inspektimin e Disiplinës (CCDI)/Foto nga Xinhua

Këtë vit, Kina nisi një fushatë edukative për t’i nxitur 100 milionë anëtarët e Partisë së saj që të forcojnë pajtueshmërinë me një kod sjelljeje të njohur si rregullat me tetë pika, për të siguruar integritetin, disiplinën dhe besimin publik. “Ne nuk duhet të ndalemi për asnjë moment ose të bëjmë asnjë lëshim, nuk duhet t’u japim zyrtarëve të korruptuar asnjë vend për t’u fshehur dhe askush nuk duhet të ushqejë iluzione ose të ketë mendime të kota”, u tha Xi zyrtarëve në tetor 2025.

Xi Jinping, më 12 janar 2026, bëri thirrje për avancimin e vetëqeverisjes së plotë dhe rigoroze të PKK-së duke theksuar se beteja kundër korrupsionit është një betejë e madhe që Partia nuk mund ta humbasë dhe nuk duhet ta humbasë kurrë. Ai i bëri këto komente gjatë hapjes së sesionit të pestë plenar tre-ditor të Komisionit të 20-të Qendror të Partisë Komuniste të Kinës për Inspektimin e Disiplinës (CCDI) , organi më i lartë antikorrupsion i Kinës, në Pekin. Ai kërkoi përpjekje për të kufizuar pushtetin në një “kafaz institucional” në një mënyrë më të mirëmenduar dhe efektive, dhe për të ecur përpara me fushatën antikorrupsion me një vizion më të qartë dhe vendosmëri më të fortë, duke siguruar kështu një garanci të fortë për arritjen e qëllimeve dhe detyrave të periudhës së Planit të 15-të Pesëvjeçar (2026-30).

Fokusi i seksionit të janarit është në përpjekjet e vazhdueshme për të përmirësuar sjelljen e anëtarëve të PKK-së. Zyrtarët kryesorë në nivele të ndryshme duhet të marrin drejtimin në zbatimin e disiplinës, duke iu kundërvënë formaliteteve të pakuptimta, burokratizmit, hedonizmit dhe ekstravagancës, dhe duke nxitur një mjedis politik që vlerëson punën e zellshme dhe rezultatet praktike.

Përpjekjet e vazhdueshme të Kinës kundër korrupsionit mund të ndihmojnë në nxitjen e përmirësimit të qëndrueshëm të etosit të përgjithshëm shoqëror. Këto ndryshime do t’i sjellin dobi Kinës në këtë fazë kritike të avancimit të modernizimit socialist, duke krijuar një mjedis më të qëndrueshëm, transparent dhe të rregullt për zhvillim me cilësi të lartë dhe duke çliruar një shtysë të fortë dhe afatgjatë për progres ekonomik dhe shoqëror. Xi tha se ka një qëndrim të ashpër kundër korrupsionit duke zhdukur terrenin dhe kushtet që e favorizojnë atë.

Profesor Fan Peng, pjesë e Akademisë Kineze të Shkencave Sociale, vuri në dukje se vazhdimi i përpjekjeve kundër korrupsionit pasqyron si respektin për parimet e qeverisjes efektive ashtu edhe një lexim të qartë të realiteteve politike. Fushata nuk ka të bëjë thjesht me çrrënjosjen e korrupsionit; është një ndërmarrje sistematike që synon përmirësimin e ekosistemit të përgjithshëm politik dhe avancimin e qytetërimit shoqëror dhe politik. Ky vit shënon fillimin e një plani të ri pesëvjeçar, një fazë vendimtare për promovimin e zhvillimit me cilësi të lartë të vendit dhe konsolidimin e paradigmës së re të zhvillimit.

Inspektimi dhe mbikëqyrja e disiplinës janë mbrojtje jetësore për qeverisje të shëndoshë dhe rritje të qëndrueshme. Kjo reflektohet në sesionin e CCDI-së, i cili synon të përparojë qeverisjen e bazuar në ligj. Forcimi gjithëpërfshirës i sundimit të ligjit është një kërkesë themelore për modernizimin e vendit. Përpjekja e vazhdueshme për të forcuar mendimin ligjor dhe qasjet ligjore në punën kundër korrupsionit pasqyron theksin në rritje të PKK-së në zgjidhjet institucionale dhe mekanizmat afatgjatë.

Fushata antikorrupsion në praktikë

Foto nga VCG

Qasja e PKK-së ndaj qeverisjes – e përqendruar në përmbushjen e aspiratave të njerëzve të zakonshëm – ofron një mësim të fuqishëm për vendet që kërkojnë të ndërtojnë një qeverisje të qëndrueshme të rrënjosur në besimin publik.

Sipas të dhënave nga faqja e internetit e organit më të lartë antikorrupsion të Kinës (CCDI), në gjysmën e parë të vitit 2025, organet e inspektimit disiplinor dhe mbikëqyrjes në të gjithë Kinën vendosën dënime disiplinore ose administrative ndaj 420,000 individëve, duke përfshirë 313,000 sanksione disiplinore dhe 136,000 dënime administrative. Ata që u sanksionuan përfshinin 30 zyrtarë në nivel provincial dhe ministror dhe 1,876 zyrtarë në nivel departamenti ose byroje. Autoritetet vazhduan të hetonin si marrësit ashtu edhe dhënësit e ryshfetit, duke hapur raste penale kundër 16,000 personave të përfshirë në ryshfet dhe duke transferuar 1,990 raste te autoritetet prokuroriale.

Goditja ndaj korrupsionit shënoi gjithashtu përparim të vazhdueshëm në fushat që ndikojnë në jetën e përditshme të njerëzve të zakonshëm. Nga janari deri në nëntor (2025), 536,000 zyrtarë të rangut të ulët u disiplinuan, me rreth 20,000 të referuar për ndjekje penale, sipas informacionit të publikuar në faqen e internetit të autoriteteve më të larta kundër korrupsionit të Kinës. Gjatë gjithë vitit, 65 zyrtarë të administruar në nivel qendror, kryesisht në nivel ministror ose më lart, u vunë nën hetim për korrupsion, me nëntë nga rastet e nisura vetëm në dhjetor. Të ndaluarit ose nën hetim përfshinin zyrtarë të lartë përgjegjës për provincat dhe qytetet e Kinës, administratorë të lartë në ministri, rregullatorë të lartë financiarë dhe bankierë, drejtues të lartë të ndërmarrjeve shtetërore dhe drejtues të universiteteve prestigjioze.

Trajektorja e korrupsionit shpesh nuk fillon me një grabitje të madhe, por me një darkë të thjeshtë, sipas detajeve të një çështjeje të publikuar rishtazi që përfshinte një ish-ministër. Tang Renjian, ish-ministër i bujqësisë dhe çështjeve rurale, pranoi se korrupsioni i tij buronte nga injorimi rregullave. “Veprat e mia të paligjshme filluan me shkelje të rregullave të ngrënies, me disa darka” tha Tang para kameras. I përjashtuar nga Partia dhe i shkarkuar nga detyra publike në nëntor 2024, Tang në shtator 2025 mori dënim kapital, me një pezullim dy-vjeçar, heqje të përjetshme të të drejtave politike dhe konfiskim të të gjithë pronave, aseteve dhe llogarive për marrjen e më shumë se 268 milionë juanëve (38.4 milionë dollarë) ryshfete.

Tang Renjian, ish-ministër i bujqësisë dhe çështjeve rurale kalon për gjyq me akuzat për korrupsion/Foto nga CMG

Së fundmi, fushata kundër korrupsionit e Xi Jinping nuk është një spastrim jetëshkurtër apo me faza, por një proces i qëndrueshëm, adaptues dhe i institucionalizuar që synon forcimin e disiplinës së brendshme të PKK-së, korrigjimin e praktikave të dëmshme mes zyrtarëve.

Korrupsioni është një plagë që ushqehet me djersën, ëndrrat dhe jetën e njerëzve të thjeshtë, shkalla e ndëshkimit duhet të jetë në nivelet e krimit. Këto nivele kriminale nuk shihen vetëm nga shumat e përfituara, por nga sa ato shuma të vjedhura kanë impaktuar dhe shkatërruar jetën e qytetarëve. Në këtë aspekt, Kina po bën atë që shumë popuj nëpër botë shpresojnë të bëhet në vendet e tyre me ata që kanë në krye të cilët, milion pas milioni po ua vjedhin të ardhmen. Zero tolerancë, zero mëshirë, me pasoja të rënda dhe me aksione të furishme e të vazhdueshme. Me masa të ashpra dhe ndëshkim pa kompromis, Kina po përpiqet të vendosë një standard që shumë shoqëri e shohin ende si aspiratë — që pushteti të shërbejë qytetarin dhe jo të ushqehet prej tij.

Burimi CGTN