Nga Giovanni Firera

Duke parë këto vepra të Helidon Halitit, menjëherë ndjen se je në praninë e një artisti që i përket jo vetëm skenës shqiptare, por që angazhohet me gjuhën e madhe të artit ndërkombëtar. Piktura e tij është intensive, dramatike dhe evokuese; një pikturë që nuk përshkruan realitetin, por e rishpik atë përmes simboleve, vizioneve dhe arketipeve universale.

Pikturat zbulojnë një figuracion që është njëkohësisht i shtrembëruar dhe poetik. Kuaj monumentalë, figura femërore enigmatike, personazhe të pezulluar midis ëndrrës dhe kujtesës, kafshë fantastike dhe peizazhe të brendshme ndërtojnë një rrëfim që duket se vjen nga një dimension mitologjik.

Forca e Halitit qëndron mbi të gjitha në aftësinë e tij për të përzier traditën dhe bashkëkohësinë. Pikturat e tij zbulojnë jehona të Ekspresionizmit Evropian, ndikime që kujtojnë Marc Chagall, Simbolizmin Mesdhetar dhe madje edhe tendenca të Neo-Ekspresionizmit bashkëkohor. Megjithatë, rezultati përfundimtar është tërësisht personal. Stili i tij dallues është i dallueshëm: trupa të zgjatur, perspektiva të pamundura, ngjyra inkandeshente.

Veçanërisht e rëndësishme është prania e përsëritur e kalit, një element që përshkon kulturën ballkanike si simbol i lirisë, forcës dhe identitetit. Në pikturat e Halitit, kali nuk është kurrë thjesht një kafshë, por bëhet një metaforë për gjendjen njerëzore. Krahas tij shfaqen figura misterioze femërore, shpesh të zhytura në atmosfera të pezulluara, pothuajse priftëresha të një bote që ekziston midis realitetit dhe mitit.

Ngjyra gjithashtu merr një vlerë narrative. E kuqja inkandeshente, bluja e thellë, e verdha e artë dhe vjollca e natës nuk shërbejnë për të përfaqësuar realitetin, por për të shprehur emocione.

Helidon Haliti sot përfaqëson një nga shprehjet më të pjekura dhe domethënëse të artit bashkëkohor shqiptar. Puna e tij dëshmon për vitalitetin e jashtëzakonshëm kulturor të një vendi që, pas dekadash izolimi, po del me autoritet në rritje në skenën globale të artit.

Këto kanavacë tregojnë historinë e një kombi që ka gjetur në kulturë një nga mjetet e tij për dialog me botën. Për këtë arsye, Helidon Haliti mund të konsiderohet jo vetëm një piktor i rëndësishëm shqiptar, por edhe një nga interpretuesit më autentikë të ndjeshmërisë së re artistike ballkanike që tani po pushton galeritë, muzetë dhe koleksionistët ndërkombëtarë.

Botuar në “Torino Plus”