Nga tradita e mjeshtërve shqiptarë te tregjet evropiane, produktet artizanale dhe industriale po marrin një mundësi të re për të kthyer origjinën dhe identitetin e tyre në vlerë të mbrojtur. Një kuadër i ri ligjor synon të garantojë mbrojtjen e emrit, cilësisë dhe reputacionit të produkteve të lidhura me një territor të caktuar, duke krijuar më shumë hapësirë për promovimin, konkurrueshmërinë dhe zhvillimin e tyre në tregun vendas dhe atë evropian.

Nisma është pjesë e reformës në fushën e pronësisë industriale dhe lidhet me angazhimet e Shqipërisë në kuadër të procesit të integrimit evropian. Projektligji është shqyrtuar dhe miratuar në komisionet parlamentare përkatëse gjatë muajit korrik 2026 dhe parashikohet të vijojë procedurat në Kuvend.

Në thelb, kuadri i ri synon që karakteristikat, cilësia apo reputacioni i një produkti që lidhet me një zonë të caktuar gjeografike të mund të mbrohen në mënyrë të formalizuar. Kjo i jep origjinës së produktit një rol më të madh në krijimin e vlerës dhe në pozicionimin e tij në treg.

Projektligji përcakton rregulla për regjistrimin, kundërshtimin, ndryshimin dhe anulimin e treguesve gjeografikë, si edhe për të drejtat dhe detyrimet e prodhuesve, mekanizmat e kontrollit dhe mbrojtjen nga përdorimi i paautorizuar i emërtimeve.

Një tjetër element i rëndësishëm është forcimi i rolit të grupeve të prodhuesve, të cilët mund të bashkëpunojnë për të përcaktuar karakteristikat e produktit, mënyrën e prodhimit dhe lidhjen e tij me territorin. Kjo qasje krijon mundësi që një emër i lidhur me një zonë të mos përfaqësojë vetëm një prodhues, por një vlerë të përbashkët të komunitetit lokal.

Për prodhuesit shqiptarë, veçanërisht për ndërmarrjet e vogla dhe artizanët, një sistem i tillë mund të shërbejë si instrument për diferencimin e produkteve në treg, forcimin e reputacionit dhe rritjen e vlerës së shtuar.

Mbrojtja ligjore synon gjithashtu të kufizojë rastet e imitimit apo përdorimit të emrave të produkteve nga subjekte që nuk kanë lidhjen e kërkuar me territorin ose nuk përmbushin specifikimet e përcaktuara.

Kuadri i ri lidhet me Rregulloren (BE) 2023/2411, e cila vendos në nivel evropian sistemin e mbrojtjes së treguesve gjeografikë për produktet artizanale dhe industriale. Për Shqipërinë, përafrimi me këtë kuadër krijon një bazë më të qartë për mbrojtjen e produkteve vendase dhe për orientimin e tyre drejt tregjeve evropiane.

Treguesit gjeografikë mund të kenë ndikim edhe në zhvillimin ekonomik të zonave ku prodhohen këto produkte, pasi lidhja mes produktit, territorit dhe traditës mund të përdoret për promovimin e prodhimit vendas, turizmit kulturor dhe ekonomisë lokale.

Megjithatë, regjistrimi i një treguesi gjeografik nuk nënkupton automatikisht suksesin tregtar të produktit. Përfitimi ekonomik lidhet edhe me respektimin e specifikimeve të prodhimit, kontrollin e cilësisë, promovimin, standardet e tregut dhe aftësinë e prodhuesve për ta shndërruar reputacionin e produktit në avantazh konkurrues.

Me miratimin e kuadrit të ri, Shqipëria synon të krijojë një sistem më të plotë për ruajtjen e identitetit të produkteve artizanale dhe industriale, duke i dhënë origjinës gjeografike një rol më të rëndësishëm në mbrojtjen e pronësisë industriale, krijimin e vlerës së shtuar dhe forcimin e konkurrueshmërisë së produkteve shqiptare.

Burimi ATSH