Nga Prof. Dr. Petraq Milo

Gjatë vitit 2025 ekonomia e Kinës tregoi rritje të lartë dhe të qëndrueshme. Në gjashtë mujorin e parë të vitit 2025 rritja ekonomike rezultoi 5.3% ndërsa në tremujorin e tretë arriti në 5.2%. Në vazhdim sipas të dhënave statistikore të 11 mujorit të vitit 2025, prodhimi dhe furnizimi mbetën të qëndrueshëm, punësimi ishte përgjithësisht i qëndrueshëm, çmimet e tregut vazhduan të përmirësohen dhe forcat prodhuese me cilësi të lartë treguan një zhvillim me një ritëm të qëndrueshëm. Prodhimi i drithrave për vitin 2025 ishte 1,429.8 miliardë Jin, një rritje prej 16.75 miliardë Jin krahasuar me atë të vitit të kaluar, ose 1.2 % më shumë. Prodhimi industrial qëndroi në territor ekspansionist, i mbështetur nga prodhimi i pajisjeve, prodhimi i teknologjisë së lartë dhe kërkesa e jashtme. Në njëmbëdhjetë muajt e parë, vlera totale e shtuar u rrit me 6.0 % nga viti në vit. Indeksi i prodhimit të shërbimeve u rrit me 5.6 % në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë dhe të ardhurat e biznesit të ndërmarrjeve të shërbimeve u rritën me 7.6 % nga viti në vit.

Turistët në qytetin Suzhou të Kinës juglindore/Foto nga VCG

Shitjet në treg u rritën dhe shitjet me pakicë të shërbimeve shënuan një përshpejtim të rritjes. Në njëmbëdhjetë muajt e parë, shitjet totale me pakicë të mallrave të konsumit arritën në 45,606.7 miliardë juanë, duke shënuar një rritje prej 4.0 % nga viti në vit. Shitjet me pakicë online arritën në 14,458.2 miliardë juanë, duke shënuar një rritje prej 9.1 % nga viti në vit. Investimet në asete fikse ranë nga viti në vit, ndërsa në prodhim ruajtën rritje të qëndrueshme. Në njëmbëdhjetë muajt e parë, investimet në asete fikse, duke përjashtuar familjet rurale, arritën në 44,403.5 miliardë juanë, duke shënuar një rënie prej 2.6 % nga viti në vit. Specifikisht investimet në infrastrukturë ranë me 1.1 % nga viti në vit, ato në prodhim u rritën me 1.9 % dhe ato në zhvillimin e pasurive të paluajtshme ranë 15.9 %. Sipas industrive, investimet në industrinë primare u rritën me 2.7 % nga viti në vit, ato në industrinë sekondare u rritën me 3.9 % dhe ato në industrinë terciare ranë 6.3 % përqind.

Eksportet mbetën një forcë e rëndësishme stabilizuese për ekonominë e Kinës në vitin 2025. Rritja e importeve dhe eksporteve të mallrave u përshpejtua dhe struktura tregtare vazhdoi të optimizohet. Në njëmbëdhjetë muajt e parë, importet dhe eksportet e tregtisë së përgjithshme u rritën me 2.1 %. Importet dhe eksportet me vendet partnere të “Një brez, një rrugë” u rritën me 6.0 %. Eksportet e produkteve mekanike dhe elektrike u rritën me 8.8 %, duke përbërë 60.9 % të vlerës totale të eksporteve. Shkalla e papunësisë së anketuar urbane mbeti në të njëjtin nivel si ne periudhën 10 mujore. Në njëmbëdhjetë muajt e parë, shkalla e papunësisë e anketuar urbane ishte mesatarisht 5.2 %. Në nëntor, indeksi i çmimeve të konsumit (IÇK) u rrit me 0.7 %, 0.5 % më i lartë se shkalla e rritjes vjetore të muajit të kaluar. Në njëmbëdhjetë muajt e parë, IÇK mbajti të njëjtin nivel.

Në një fabrikë të prodhimit të pjesës së makinës, Punëtorët po saldojnë pjesë makinash./Foto nga VCG

Kina në vitin 2025 mbeti një motor i rëndësishëm për rritjen globale, duke kontribuar me rreth 30% në zgjerimin ekonomik në mbarë botën, duke vepruar si një stabilizues jetësor për ekonominë botërore. Rritja ekonomike është nxitur nga inovacioni i fortë (makinat elektrike, teknologjia e gjelbër), mbështetja e fuqishme e politikave dhe rritja e konsumit të brendshëm. Prodhimi i përparuar, veçanërisht në automjetet elektrike, energjinë diellore dhe inteligjencën artificiale, nxitën ndjeshëm tranzicionet globale dhe krijuan mundësi të reja tregu. Politikat fiskale ekspansioniste dhe monetare akomoduese ndihmuan në mbështetjen e kërkesës së brendshme dhe likuiditetit. Tregu i madh i importit i Kinës ofroi mundësi për bizneset ndërkombëtare, dhe konsumi i saj në rritje luajti një rol më të madh në rritjen e PBB-së së saj. Kina u ngjit në vendin e 10-të në renditjen globale të inovacionit të ËIPO-së, duke kryesuar në grupet e inovacionit, duke nxitur një ekonomi dinamike dhe me vlerë të lartë. Rritja e lartë ekonomike në periudhën Janar – Shtator të vitit 2025 ka shtyrë Fondin Monetar Ndërkombëtar të rrisë parashikimin e saj në 5% për vitin 2025. Ky parashikim pasqyron një rishikim në rritje prej 0.2 % krahasuar me vlerësimin e bërë në muajin tetor. FMN-ja duke njohur rolin stabilizues të Kinës, ka vlerësuar gjatë misionit të saj në muajin dhjetor se ekonomia e Kinës ka treguar qëndrueshmëri të dukshme, pavarësisht përballjes me tronditje të shumta në vitet e fundit.

Prioriteti kryesor i politikave për vitin 2026 është kalimi në një model rritjeje ekonomike me cilësi më të lartë të udhëhequr nga konsumi, i cili është një nga objektivat e deklaruara të qeverisë në Planin e 15-të Pesëvjeçar. Qëllimi i përgjithshëm është të ruajë një rritje prej rreth 5%, duke nxitur konsumin e brendshëm, zgjerimin e investimeve strategjike në “forcat e reja prodhuese” si teknologjia, energjia e gjelbër, nxitja e inovacionit, duke balancuar rritjen me menaxhimin e riskut, për të ndërtuar një ekonomi më elastike dhe të drejtuar nga kërkesa e brendshme. Politika kryesore përfshin mbështetjen proaktive fiskale dhe monetare, modernizimin e industrisë dhe përmirësimin e mirëqenies sociale, për të stimuluar shpenzimet dhe besimin, duke adresuar njëkohësisht pengesat e tregut të pronave.

Politika fiskale do të jetë leva kryesore e Kinës për stabilizim afatshkurtër. Rekomandimet e përcaktojnë reformën fiskale si thelbësore për lehtësimin e kufizimeve të qeverisjes vendore dhe forcimin e qeverisjes makroekonomike. Në vitin 2026, politika fiskale parashikohet të jetë ekspansioniste, me një deficit total në rreth 4% të PBB-së. Shpenzimet pritet të anojnë drejt shërbimeve sociale si kujdesi shëndetësor, kujdesi për fëmijët, arsimi dhe kujdesi për të moshuarit, sektorë me efekte shumëzuese të larta, duke i bërë jehonë rekomandimeve të Planit të 15-të në “investim në njerëz”. Mbajtja e politikave fiskale “proaktive” dhe mbështetjes monetare për të stimuluar ekonominë dhe për t’iu kundërvënë presioneve deflacioniste. Viti 2026 do të udhëhiqet kryesisht nga politika fiskale aktive me udhëzimet monetare që luajnë një rol mbështetës.

Inkurajimi i konsumit është i domosdoshëm konsideruar hendekun e madh midis konsumit të Kinës dhe atij të ekonomive të përparuara, veçanërisht në shërbime. Masat e pritura përfshijnë : rritjen e të ardhurave dhe pensioneve për përmirësimin e jetesës, për të ndërtuar besim dhe për të mbështetur konsumin; zgjerimin e sektorit të shërbimeve veçanërisht të kujdesit shëndetësor dhe arsimit; subvencione të ridizajnuara ose të zgjeruara të konsumatorëve; projekte pilot të shkallëzuara për kupona konsumi shërbimesh; rregullime të zgjeruara të lejes së paguar për të mbështetur shpenzimet e kohës së lirë dhe të udhëtimit; dhe investimeve efektive për të ndërtuar një treg të fortë vendas, duke synuar rritjen e kontributit të familjeve në PBB.

Zhvillimi i forcave të reja prodhuese do të kërkojë fokusimin e investimeve në prodhim të avancuar, inteligjencë artificiale AI+, teknologji të gjelbër dhe bioteknologji, duke promovuar vetëbesimin teknologjik dhe duke modernizuar industritë. Sektorët prioritarë brenda “forcave të reja prodhuese me cilësi” nënkuptojnë zhvillimin e përshpejtuar të “industrive strategjike në zhvillim” si hapësira ajrore komerciale, ekonomia e lartësisë së ulët, biomjekësia, teknologjia kuantike, inteligjenca e mishëruar dhe 6G, së bashku me “transformimin digjital, inteligjent dhe të gjelbër” të sektorëve tradicionalë.

Gjithashtu mbetet e nevojshme thellimi i integrimit në zinxhirët globalë të vlerës, mbështetja e eksporteve të shërbimeve dhe përmirësimi i sistemeve për tërheqjen e investimeve të huaja. Reforma dhe menaxhimi i riskut kërkojnë nevojën për të çuar përpara reformat e orientuara drejt tregut, për të përshtatur marrëdhënien fiskale qendrore-vendore, për të modernizuar rregullimin financiar dhe për të krijuar një mjedis biznesi më të qëndrueshëm dhe të parashikueshëm për firmat private. Gjithashtu mbetet e nevojshme zbatimi i plotë i Ligjit për Promovimin, i cili synon të formalizojë aksesin e barabartë në faktorët e prodhimit, të forcojë mbrojtjen për të drejtat dhe interesat e sektorit privat dhe të përforcojë angazhimet për një fushë loje konkurruese të barabartë. Menaxhimi me kujdes i rreziqeve, kërkon veçanërisht adresimin e rënies në sektorit e pronave dhe kapaciteteve të tepërta në sektorët tradicionalë.

Burimi CGTN