Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama është tashmë në vitin e tij të 13-të në detyrë, por disa çështje që lidhen me marrëdhëniet e vendit të tij me Greqinë mbeten të njëjta, shkruan gazetari i ”Kathimerini” Athanasios Katsikidis.

Disa ditë para mbërritjes së tij në Greqi për Forumin Ekonomik të Delfit (22–25 prill), kryeministri Rama foli për marrëdhëniet greko-shqiptare dhe çështjen e pronave greke në Himarë.

I pyetur për komentet e tij të fundit të diskutueshme mbi origjinën e grekëve, Rama i përshkroi ato si “humor”, duke argumentuar se u frynë nga zëra nacionalistë.

Gjatë mandatit tuaj, Shqipëria ka hapur dyert për investime të huaja direkte. Rritja vjetore është rreth 4% dhe vendi është kthyer në magnet për turistët nga Ballkani dhe Europa Qendrore. Si është Shqipëria sot?

Rama: Kemi bërë një ndryshim shumë të rëndësishëm në shumë drejtime. Siç thatë, sot Shqipëria është bërë një destinacion turistik. Gjëja më e rëndësishme është se kemi arritur të kapërcejmë stigmat dhe paragjykimet e shumta që na mbajtën larg për shumë vite. Tani duhet të vazhdojmë përpara, të bëjmë më të mirën për të përmirësuar atë që duhet përmirësuar dhe të shmangim përsëritjen e gabimeve që ndonjëherë duken të pashmangshme.

Komisioni Europian vlerëson se një pjesë e madhe e ekonomisë suaj varet nga sektori informal, rreth 30% e PBB-së, dhe ngre shqetësime për shtetin e së drejtës. Çfarë masash keni marrë?

Rama: Ekonomia informale është pjesë e kësaj faze historike të transformimit. Kanë kaluar 35 vite, por nuk mjaftojnë për të lënë pas sfidat që vijnë nga mungesa e përvojës, institucioneve shtetërore, traditës demokratike dhe shtetit ligjor. Ne po ndërtojmë dhe ndryshojmë çdo ditë. Kemi përmirësuar ndjeshëm balancën mes ekonomisë formale dhe asaj informale. Kjo reflektohet qartë në të ardhurat e shtetit, që vazhdojnë të rriten pa rritur taksat. Kjo do të thotë se më shumë ekonomi po del në dritë dhe mbledhja e taksave po bëhet më solide. Po përdorim gjithashtu teknologjinë, përfshirë inteligjencën artificiale, dhe kjo do të vazhdojë të përmirësohet.

Deklarata juaj në samitin e Abu Dhabit për grekët shkaktoi reagime të forta. A pendoheni?

Rama: Më vjen keq që komente të bëra për të ngacmuar dhe provokuar në mënyrë pozitive, për diskutim dhe pak humor, mund të kthehen në çështje serioze dhe të nxisin reagime të ekzagjeruara. Kjo më habiti. Mendoj se duhet t’i marrim më lehtë këto komente. Nuk synojnë të ofendojnë, por të nxisin vetëironi, që është gjithmonë e shëndetshme. Nëse ata në Greqi që u mërzitën do të dëgjonin edhe komentet e mia për ne në Shqipëri – që të mos e marrim veten shumë seriozisht dhe të mos mbështetemi te e kaluara – do ta kuptonin më mirë. Në çdo rast, kam sqaruar se për Greqinë, historinë, gjuhën dhe kulturën e saj kam vetëm vlerësim. Nacionalizmi shpesh del shpejt në sipërfaqe dhe tregon mungesë pjekurie. Duhet të buzëqeshim më shumë dhe ta marrim veten më lehtë.

Janë bërë pretendime për lidhjen tuaj me minoritetin grek dhe për një bursë në Harvard. Cilat janë faktet?

Rama: Së pari, Vuno është një fshat në Himarë dhe, ndonëse në zona të tjera ka greqishtfolës, në Vuno nuk flitej greqisht. Nuk e di pse, por kjo nuk ka rëndësi. Nëse do të kisha rrënjë greke, do të isha i lumtur dhe krenar, por nuk kam. Jam krenar për rrënjët e mia shqiptare. Së dyti, nuk kam marrë kurrë bursë për Harvard dhe nuk kam studiuar atje. Kam qenë vetëm për vizitë falë një mikeshe shumë të afërt greko-amerikane. Ka shumë dezinformim dhe nuk e kuptoj pse.

Çështja e pronave të minoritetit grek mbetet e pazgjidhur. Çfarë po ndodh?

Rama: Kjo nuk është çështje e veçantë. Të drejtat e pronës janë problem në gjithë vendin, jo vetëm për minoritetin grek. Grekët dhe shqiptarët në të njëjtat zona përballen me të njëjtat probleme. Kjo vjen nga një trashëgimi e vështirë historike: 50 vite shpronësime dhe një tranzicion problematik. Dokumentet u shkatërruan ose u dhanë gabim. Tani po bëjmë një proces pastrimi dhe konsolidimi të kadastrës. Po bëjmë përparim dhe kemi dhënë shumë tituj pronësie në jug, përfshirë Himarën. Njerëzit po marrin dokumente për shtëpitë e vjetra që nuk i kishin. Procesi është kompleks dhe kërkon kohë.

Himara dhe turizmi

A po diskutoni me Greqinë për zhvillimin e turizmit?

Rama: Himara ka qenë gjithmonë pjesë e planit tonë turistik. Ka pasur rritje të madhe dhe është një nga bashkitë më të pasura nga taksat e zhvillimit. Banorët përfitojnë nga kjo rritje. Në marrëveshjet me zhvilluesit marrin kompensime të konsiderueshme. Kryetari i bashkisë është një shembull i mirë bashkëjetese – me një prind grek dhe një shqiptar – dhe mbështet të dy komunitetet. Materialet turistike janë në shqip, greqisht dhe anglisht.

Udhëheqësi iranian Ali Khamenei e ka quajtur Shqipërinë “vend djallëzor”. A jeni të shqetësuar?

Rama: Nuk e di nëse ekzistojnë parajsa dhe ferri, por nëse ekzistojnë, uroj që ai të kalbet në ferr. E them për gratë dhe vajzat iraniane dhe për të gjithë ata që kanë vuajtur nën atë regjim. Nuk kemi frikë. Kemi strehuar iranianë kundër regjimit për arsye humanitare, jo për aktivitete politike. Nuk e pëlqejmë atë regjim dhe kemi ndërprerë marrëdhëniet me Iranin.

A keni mësuar ndonjë fjalë greke?

Rama: Di dy fjalët më të bukura: “agapi mou” dhe “efxaristo”. Për pjesën tjetër përdor anglishten.

A keni vizituar shpesh Greqinë?

Rama: Do të doja më shumë, por për shkak të punës nuk është e lehtë. Gjithashtu, kam vendosur që unë dhe qeveria të mos bëjmë pushime jashtë Shqipërisë, për të promovuar vendin tonë. Ndryshe nga Kyriakos Mitsotakis, pasi Greqia është tashmë një destinacion i konsoliduar. Megjithatë, jam shumë i impresionuar nga zhvillimi i saj vitet e fundit, sidomos në turizëm. Kemi shumë për të mësuar.