Instituti për Bashkëpunim dhe Zhvillim (CDI) prezantoi gjetjet e Raportit të saj të parë të plotë dhe të pavarur të monitorimit mbi Agjendën e Reformave të Shqipërisë, në kuadër të Facilitetit të Reformave dhe Rritjes (FRRr) së Bashkimit Evropian.

Tryeza e rrumbullakët u organizua nën iniciativën e CDI-së “Rritja e Pjesëmarrjes Civile të Shqipërisë në Planin e Rritjes”, me mbështetjen e Ambasadës së Mbretërisë së Holandës në vendin tonë.

Raporti nxjerr në pah progresin në krijimin e kornizave të qeverisjes dhe monitorimit dhe avancimin e zbatimit të reformave, pavarësisht procesit zgjedhor të majit 2025.

Progresi i regjistruar midis tetorit 2024 dhe qershorit 2025 reflekton përpjekje dhe vendosmëri të qëndrueshme në të gjitha institucionet.

Megjithatë ai nënvizon nevojën për forcimin e mëtejshëm të kapaciteteve administrative dhe transparencës për të siguruar një zbatim gjithëpërfshirës të reformave.

Raporti thekson se reforma nuk ka të bëjë vetëm me miratimin e ligjeve apo krijimin e institucioneve, ajo që ka rëndësi është kapaciteti operacional për të dhënë rezultate reale përqytetarët dhe aktorët e interesuar.

Krisela Hackaj, drejtore ekzekutive e CDI-së, theksoi se ky monitorim i parë u realizua ndërkohë që qeveria po përshtaste bazën ligjore dhe institucionale për të siguruar zbatimin e Facilitetit të Reformave dhe Rritjes.

“Gjetjet tregojnë vendosmëri nga institucionet, por gjithashtu nënvizojnë nevojën për udhëzime më të qarta mbi zbatimin, kontrollin dhe raportimin, për rritjen e transparencës dhe angazhimit publik, që të sigurohet se reformat japin ndikimin e synuar.”

Në fjalën e tij, ambasadori i Holandës në Shqipëri, Reinout Vos, nënvizoi rëndësinë e transparencës, angazhimit qytetar dhe partneriteteve të forta për të nxitur reformat e suksesshme.

Ai riafirmoi angazhimin e Holandës për të mbështetur iniciativa që sigurojnë zbatimin efektiv të reformave në dobi të qytetarëve.

Duke prezantuar gjetjet kryesore, Elvis Zerva, bashkëpunëtor i jashtëm i CDI-së dhe autor i raportit, theksoi se sipas metodologjisë së përdorur, 23 nga 36 hapat e reformës, për periudhën dhjetor 2024 – qershor 2025, konsiderohen të përfunduar, me progres të dukshëm në qeverisje, transformim digjital dhe klimën e biznesit.

Zerva identifikoi disa nga sfidat kryesore në monitorimin e Agjendës së Reformave: shumë hapa reformash nuk kanë tregues të qartë dhe të matshëm, duke e bërë të vështirë ndjekjen e progresit; korniza e vlerësimit përqendrohet më shumë te përputhshmëria formale sesa te zbatimi real; nuk ka udhëzime publike për atë që konsiderohet “përmbushje e kënaqshme”, veçanërisht në një kontekst ku kushtet e pagesës janë kryesisht cilësore; përditësimet mbi progresin e reformave komunikohen në mënyrë të parregullt, duke kufizuar transparencën dhe llogaridhënien publike.

Eridana Çano, drejtore e përgjithshme e SASPAC dhe Koordinatore Kombëtare e FRRr-së, theksoi se, ruajtja e ritmit të reformave është vendimtare, pasi performanca në të ardhmen do të varet jo vetëm nga veprimi, por edhe nga monitorimi dhe mbikëqyrja e vazhdueshme.

Ajo nënvizoi fokusin e Agjencisë në komunikim, duke e bërë Agjendën e Reformave më të prekshme dhe të aksesueshme për qytetarët, shoqërinë civile, median dhe akademinë.

Ritva Heikkinen, shefe e Bashkëpunimit pranë Delegacionit të BE-së në Shqipëri, vlerësoi punën monitoruese të CDI-së dhe dialogun konstruktiv që ajo nxit midis institucioneve dhe shoqërisë civile.

Ajo nënvizoi nevojën për të mbështetur dhe monitoruar me kujdes planin e punës të ministrive të linjës mbi miratimin dhe zbatimin e reformave, për të siguruar vazhdimësinë e ritmit gjatë periudhës së zbatimit.

Duke u bazuar në gjetjet e raportit, u paraqitën rekomandimet kryesore për forcimin e zbatimit të FRRr-së dhe sigurimin që reformat të japin impakt të matshëm:

Vendosja e një metodologjie të qartë, transparente dhe të publikuar për raportimin dhe vlerësimin e fondeve, për të siguruar konsistencë, besueshmëri dhe parashikueshmëri.

Promovimi i dialogut të strukturuar dhe të vazhdueshëm midis institucioneve, shoqërisë civile dhe komunitetit të biznesit, duke përfshirë konsultime ex-ante për të parashikuar sfidat e reformave dhe konsultime ex-post për të ndarë progresin dhe për të mbledhur feedback.

Përmirësimi i komunikimit publik dhe angazhimit qytetar përmes fushatave të informimit të targetuara dhe planeve të komunikimit sektorial që përshkruajnë objektivat, përfitimet dhe impaktin e çdo reforme.

Forcimi i Komitetit të Monitorimit të RGF-së si një element qendror i kornizës së qeverisjes, duke siguruar pjesëmarrje aktive nga përfaqësues të shoqërisë civile dhe sektorit privat.

Ky raport i parë, së bashku me monitorimet e ardhshme, do të kontribuojë në debatet mbi agjendën e Shqipërisë për anëtarësim në BE deri në vitin 2030 dhe do të informojë Kuadrin Financiar Shumëvjeçar 2028–2034.

Burimi ATSH