Nga Artur Nura

Pas tragjedisë së Raganellos, një komunitet i tërë vazhdon të bëjë pyetje. Por kërkimi i së vërtetës duhet të dallojë dhimbjen nga përgjegjësitë, natyrën nga vendimet e njeriut dhe një vendim të shkallës së parë nga fjala përfundimtare e drejtësisë.

CIVITA

Ka vende që nuk mund të rrëfehen vetëm përmes një fotografie. Civita është një prej tyre. Duhet përshkuar ngadalë, duhet dëgjuar gjuha e saj, duhen vëzhguar shtëpitë dhe duhen njohur traditat e saj. Duhet parë malet dhe peizazhi që e rrethon, duhet shkuar deri te Grykat e Raganellos dhe kuptuar përse, prej kaq shumë vitesh, ky fshat i vogël arbëresh është bërë një destinacion i njohur edhe jashtë Kalabrisë.

Civita mund të quhet, pa ekzagjerim, “Civita e Bukur”.

E bukur si një grua arbëreshe e veshur për festë, me veshjet tradicionale të trashëguara brez pas brezi: qëndisjet, ngjyrat, stolitë, pëlhurat e çmuara. Një veshje në të cilën çdo detaj rrëfen një pjesë të historisë së një komuniteti.

Dhe Civita është pikërisht kështu: çdo element tregon diçka. Gjuha tregon origjinën. Veshjet tregojnë kujtesën. Traditat tregojnë identitetin. Malet tregojnë natyrën. Raganello tregon forcën dhe, ndonjëherë, edhe paparashikueshmërinë e një territori.

20 gushti 2018

Pastaj është një datë që askush në Civita nuk mund ta harrojë: 20 gushti 2018. Atë ditë, një vërshim i papritur në Grykat e Raganellos përfshiu disa grupe ekskursionistësh. Dhjetë persona humbën jetën dhe të tjerë mbetën të plagosur.

Nuk ekziston asnjë reflektim mbi çështjen gjyqësore që mund të anashkalojë dhimbjen e viktimave dhe të familjeve të tyre. Ky është pikërisht elementi i parë që duhet kujtuar.

Por, pikërisht sepse dhimbja është e jashtëzakonshme, edhe kërkimi i përgjegjësive duhet të jetë rigoroz. Një tragjedi nuk mund të shndërrohet automatikisht në përgjegjësi penale. Që të ekzistojë një përgjegjësi penale, duhet të përcaktohet se cilat ishin detyrimet e një personi, nëse këto detyrime janë shkelur dhe nëse kjo shkelje ka pasur një lidhje konkrete me ngjarjen.

Ky është, në thelb, terreni mbi të cilin po zhvillohet çështja gjyqësore që përfshin kryetarin e bashkisë së Civitës, Alessandro Tocci.

Çfarë i atribuohet kryetarit të bashkisë?

Pyetja nuk është nëse Tocci e shkaktoi vërshimin. Vërshimi është një fenomen natyror. Pyetja gjyqësore është tjetër: a kishte kryetari i bashkisë detyrimin dhe mundësinë konkrete për të ndaluar hyrjen në Gryka, bazuar në informacionet që ishin në dispozicion atë ditë?

Dhe më tej: a ishte rreziku i parashikueshëm në një masë të tillë që e bënte të detyrueshëm ndërhyrjen?

Në fund: nëse do të ishte marrë një masë e tillë, a do të mund të ishin shmangur vdekjet?

Këto janë pyetje shumë të ndryshme nga një kërkim i thjeshtë për një fajtor. Dhe pikërisht në këto pyetje matet kompleksiteti i procesit.

Natyra nuk është një detaj

Kur flitet për një territor si ai i Civitës, nuk mund të harrohet natyra. Grykat e Raganellos janë të bukura pikërisht sepse janë të egra. Magjia e atij vendi lind nga forma e tij, nga uji, shkëmbinjtë, malet dhe ndjesia se ndodhesh përballë një natyre që ende është e aftë t’i imponohet njeriut.

Por ajo që e bën një vend të jashtëzakonshëm mund ta bëjë gjithashtu të vështirë për t’u administruar. Nuk mjafton të njohësh territorin për të parashikuar çdo ndryshim të tij. Dhe këtu lind një çështje që nuk lidhet vetëm me Civitën:

Sa mund të parashikohet një fenomen natyror i papritur dhe çfarë niveli njohurish duhet të ketë një administrator që të mbajë përgjegjësi penale për faktin se nuk e ka parandaluar?

Është një pyetje së cilës nuk mund t’i përgjigjemi me emocion. Duhen të dhëna, ekspertiza, norma, dokumente dhe vlerësime teknike.

Kuptimi i vendimit gjyqësor

Më 22 maj 2026, Gjykata e Castrovillarit dënoi në shkallë të parë Alessandro Toccin me katër vjet e një muaj burgim për vrasje të shumëfishtë nga pakujdesia dhe moskryerje të akteve zyrtare. Prokuroria kishte kërkuar një dënim prej nëntë vitesh. Në të njëjtin proces, kryetarët e tjerë të bashkive të pandehur u shpallën të pafajshëm.

Megjithatë, vendimi nuk është përfundimtar. Tocci ka njoftuar se synon të vazhdojë rrugën gjyqësore përmes apelit dhe, nëse është e nevojshme, Gjykatës së Kasacionit.

Prandaj është e rëndësishme të përdoren fjalët e duhura. Sot nuk mund të flitet për një përgjegjësi të përcaktuar përfundimisht. Mund të thuhet se ekziston një dënim i shkallës së parë. Dhe mund të thuhet se kryetari i bashkisë e kundërshton atë dhe synon t’ia nënshtrojë vendimin shqyrtimit të shkallëve të mëtejshme të drejtësisë.

Ky është një dallim themelor, sidomos kur në lojë nuk është vetëm liria dhe përgjegjësia personale e një administratori, por edhe reputacioni i një komuniteti të tërë. Ndoshta pyetja më e vështirë e gjithë kësaj ngjarjeje është edhe më e thjeshta për t’u formuluar:

Sa përgjegjës mund të jetë një kryetar bashkie për atë që ndodh në natyrën e territorit që administron?

Një kryetar bashkie ka padyshim përgjegjësi të rëndësishme. Ai duhet të mbrojë popullsinë, të marrë masat e nevojshme kur ekziston një rrezik dhe të bashkëpunojë me organet e mbrojtjes civile dhe institucionet e tjera kompetente.

Por një kryetar bashkie nuk mund të kontrollojë një mal. Nuk mund të ndalë një përrua. Nuk mund t’u japë urdhra reve. Ai mund të ndërhyjë vetëm mbi bazën e informacioneve që zotëron dhe të mjeteve që ligji i vë në dispozicion. Dhe pikërisht kjo është çështja që duhet të thellohet në fazat e mëtejshme gjyqësore:

Cilat informacione ishin realisht në dispozicion atë ditë, cilat detyrime rëndonin mbi kryetarin e bashkisë dhe cila masë konkrete mund ta kishte parandaluar tragjedinë?

Megjithatë, ekziston diçka që procesi gjyqësor nuk duhet të bëjë të harrohet. Civita nuk është vetëm vendi ku ndodhi një tragjedi. Civita është një komunitet. Është një nga shprehjet e pranisë arbëreshe në Kalabri, me një histori, një gjuhë dhe tradita që meritojnë të njihen dhe të ruhen.

Dhe është gjithashtu një territor ku natyra dhe kultura takohen. Për këtë arsye, imazhi i gruas arbëreshe të veshur me kostumin e saj tradicional mund të bëhet metafora më e bukur për të rrëfyer këtë vend. Mendoni për atë veshje. Nuk është vetëm një ngjyrë. Është një bashkim ngjyrash. Nuk është vetëm një qëndisje. Është një bashkim i shumë qëndisjeve. Nuk është vetëm një stoli. Është përbërja e shumë elementeve.

Kështu është Civita.

Identiteti i saj nuk është vetëm një gjë. Është histori, kulturë, gjuhë, fe, traditë, arkitekturë, natyrë, turizëm dhe komunitet. Dhe nëse një element i vetëm shkëputet nga tërësia, rrezikohet të humbet kuptimi i përgjithshëm.

Siguria nuk duhet të bëhet armike e bukurisë

Mbrojtja e Civitës nuk do të thotë të mohohet nevoja për siguri. Përkundrazi. Një nga sfidat e mëdha të së ardhmes duhet të jetë pikërisht aftësia për të bërë bashkë turizmin dhe sigurinë, aksesueshmërinë dhe parandalimin, promovimin dhe mbrojtjen.

Grykat e Raganellos janë një pasuri e jashtëzakonshme. Pikërisht për këtë arsye duhet të njihen, të respektohen dhe të menaxhohen me vëmendjen më të madhe. Por siguria e një territori natyror nuk mund t’i besohet vetëm një personi.

Ajo kërkon bashkëpunim midis bashkive, Rajonit, Mbrojtjes Civile, autoriteteve të Parkut, operatorëve turistikë, guidave, shoqatave dhe qytetarëve. Është një përgjegjësi e përbashkët, në të cilën secili duhet t’i njohë me saktësi detyrat e veta.

Drejtësia ta ndjekë rrugën e saj

Tragjedia e Raganellos meriton të vërtetën. Familjet e viktimave meritojnë përgjigje. Civita meriton të jetë në gjendje të shikojë drejt së ardhmes pa harruar të kaluarën. Dhe Alessandro Tocci, si çdo qytetar, ka të drejtë që përgjegjësia e tij të përcaktohet përmes një procesi gjyqësor dhe në përputhje me të gjitha shkallët e parashikuara nga sistemi juridik.

Këto tri kërkesa nuk janë domosdoshmërisht në kundërshtim. Mund të respektohet thellësisht dhimbja e familjeve dhe, në të njëjtën kohë, të kërkohet që çdo përgjegjësi të përcaktohet mbi bazën e provave.

Mund të duash Civitën pa mohuar problemet e saj. Mund të mbrosh një kryetar bashkie pa e shpallur të pafajshëm përpara se drejtësia të ketë përfunduar rrugëtimin e saj. Dhe mbi të gjitha, mund të shmanget që një tragjedi të fshijë gjithçka që ai komunitet përfaqëson.

Civita e Bukur

Ndoshta pikërisht ky është imazhi me të cilin duhet të rikthehemi ta shohim Civitën si një grua arbëreshe e veshur për festë. Me një veshje të lashtë, por ende të gjallë. Me ngjyrat e historisë së saj. Me qëndisjet e kulturës së saj. Me stolitë e kujtesës së saj. Dhe pas saj, malet dhe Grykat e Raganellos. Një bukuri që nuk duhet të fshihet nga tragjedia, por që pikërisht nga tragjedia duhet të mësojë të bëhet më e ndërgjegjshme.

Drejtësia do të vazhdojë rrugëtimin e saj. E vërteta duhet kërkuar në aktet dhe në prova. Përgjegjësitë duhet të përcaktohen në sallat e gjykatave. Por Civita do të vazhdojë të jetë Civita. Një komunitet i vogël me një histori të madhe. Një komunitet arbëresh që ka të drejtë të njihet jo vetëm për atë që ndodhi në një ditë tragjike gushti, por edhe për gjithçka që ka qenë, është dhe mund të bëhet ende.

Civita e Bukur nuk është vetëm një imazh poetik. Është mënyra për të kujtuar se pas një çështjeje gjyqësore ekziston një komunitet, pas një komuniteti ekziston një histori dhe pas një historie ekziston një pasuri që i përket të gjithëve.

(Marrë nga Perqasje.com)